توضیحات

زایلیتول چیست ؟ و چه تاثیری بر روی دندان ها دارد ؟

زایلیتول یک قند طبیعی ۵ کربنه می باشد که استفاده از آن در زمینه ی کاهش ایجاد پوسیدگی دندان و دوباره معدنی شدن (رِمینرالیزاسیون) پوسیدگی های اولیه بسیار موثر و امیدوار کننده است. این ماده به طور طبیعی در میوه هایی مانند آلو و انواع توت ها و در سبزیجاتی مانند گل کلم و همچنین قارچ ها یافت می شود و به طور مصنوعی آن را از مواد گیاهی غنی از زایلیتول مانند چوب درخت توس و راس به دست می‌آورند.
زایلیتول هر چند مزه ای شیرین دارد، اما بر خلاف شکر در دهان تبدیل به اسیدهایی نمی شود که پوسیدگی را ایجاد می کنند. زایلیتول به عنوان یک شیرین کننده طبیعی که باعث کاهش پوسیدگی می‌گردد توسط FDA و ADA به تایید رسیده است.هر چند زایلیتول در مزه به شیرینی ساکاروز است اما 33% نسبت به ساکاروز کالری کمتری دارد. پس نه تنها در افراد دیابتی گزینه ای قابل استفاده است، بلکه در کسانی که افزایش وزن دارند نیز جایگزینی مناسب می باشد.

اثرات سودمند زایلیتول بر سلامتی :

  • جلوگیری از عفونت در دهان:

زایلیتول علاوه بر کنترل پوسیدگی موجب خنثی کردن گونه باکتریایی streptococcus bacilli  شده و از عفونت در دهان جلوگیری می کند.

  • کنترل بوی بد دهان:

زایلیتول موجب کاهش بوی بد دهان یا هالیتوزیس با منشاء باکتریال می گردد. به این منظور آدامس های با بیس زایلیتول برای ایجاد حس خنکی و تازگی در دهان تجویز می شوند.

زایلیتول

  • خاصیت آنتی باکتریال:

یکی از اصلی ترین خصوصیات شیمیایی در مورد زایلیتول، خاصیت قلیایی بودن آن است. این ویژگی موجب افزایش PH و کاهش اسیدیته در بدن و دهان می شود. خاصیت قلیایی زایلیتول مانع فراهم شدن محیط مناسب برای رشد باکتری ها می گردد.

  • کاهش وزن:

یکی از اثرات زایلیتول این است که پروسه ی هضم غذا را آرام می کند و در نتیجه مدت زمان بیشتری طول می کشد تا  معده خالی شود. به این معنا که افرادی که زایلیتول مصرف می کنند برای مدت طولانی تری احساس سیری می کنند، درست شبیه به وقتی که غذایی با محتوای فیبر بالا مصرف شده باشد. زمانی که معده پر باشد، کمتر تمایل به خوردن اسنک ها یا میان وعده ها و همچنین پرخوری در یک وعده غذایی پیش می آید. به این ترتیب زایلیتول به رعایت رژیم غذایی سالم و با کالری متعادل ودر نتیجه کاهش وزن کمک می کند.

زایلیتول

  • تقویت سیستم ایمنی:

زایلیتول با خاصیت آنتی باکتریال و آنتی ویروس خود، پیشنهادی مناسب برای مقابله با عفونت ها در قسمت های مختلف بدن مانند سینوس ها، دهان، گلو و معده می باشد.

  • قندی بدون ضرر در افراد دیابتیک:

زایلیتول قندی است که در افراد دیابتیک می تواند بدون نگرانی به جای ساکاروز که در قند و شکر معمولی وجود دارد استفاده شود. شکر معمولا GI یا گلیسمیک ایندکسی در حدود 70 تا 100 دارد، درحالیکه GI  زایلیتول در حدود 3 تا 7 است. این بدان معناست که این ماده تاثیر کمی بر قند خون و انسولین دارد و بدن می تواند زایلیتول را بدون نوسان در سطح قند خون مصرف کند.

  • سلامت بهتر سینوس ها:

در مطالعه ای که توسط دکتر Peter Hwang ، در دپارتمان جراحی سروگردن بیمارستان استنفورد انجام شده است، زایلیتول در آب ماده ی بهتری جهت درمان علائم رینوسینوزیت مزمن در مقایسه با شوینده ی سالین است.

 nasal spray Xlear saline  تنها اسپری بینی در دسترس حاوی زایلیتول است.

زایلیتول

زایلیتول چگونه از پوسیدگی دندان ها جلوگیری می کند ؟

 زایلیتول میزان استرپتوکوک موتانس (باکتری‌های پوسیدگی‌زا) را در پلاک و بزاق کاهش داده و موجب جلوگیری از ایجاد پوسیدگی دندان ها می شود. زایلیتول این کار را به کمک دو ویژگی منحصر به فرد خود انجام می دهد.:

1- خاصیت غیر قابل تخمیر بودن:

به این معنا که باکتری‌ها نمی‌توانند زایلیتول را به جای قند اصلی مورد استفاده‌شان متابولیزه کنند، در نتیجه تعدادشان به سرعت رو به کاهش می‌رود. همچنین زمانی که باکتری ها قادر به استفاده از زایلیتول در پروسه ها ی متابولیک خود نیستند، نمی توانند محصولات جانبی خود مانند اسید های مضر را نیز تولید کنند.

2- خاصیت ضدچسبندگی یا آنتی ادهزیو:

این خصوصیت زایلیتول مانع چسبندگی باکتری ها به بافت سلولی می شود. ازآنجا که باکتری ها به منظور رشد نیاز دارند که به بافت چسبندگی داشته باشند، زایلیتول قادر به کاهش چنین اثری خواهد بود. به این ترتیب زایلیتول کاهش چسبندگی باکتری‌ها به سطح دندان‌ها و در نتیجه کاهش میزان پلاک را باعث می‌شود.

همچنین زایلیتول با افزایش ترشح بزاق به جلوگیری از ایجاد پوسیدگی کمک می کند. چند دقیقه پس از مصرف زایلیتول افزایش ترشح بزاق می‌تواند به نوبه خود باعث کاهش PH تا میزان خنثی شود. PH خنثی و پایدار سبب جلوگیری از برداشت ماده معدنی از دندان (دمینرالیزاسیون) شده و در کنار آن افزایش ترشح بزاق میزان بیشتری از کلسیم و فسفات را در دسترس قرار می‌دهد تا دوباره معدنی شدن دندان (رمینرالیزاسیون) تسهیل گردد.

زایلیتول به چه صورتی در دسترس است؟

زایلیتول به اشکال مختلف ارائه می شود از جمله:

 آدامس

زایلیتول

آبنبات

زایلیتول

 قرص نعنایی

زایلیتول

 شکر

زایلیتول

خمیر دندان های حاوی زایلیتول که گاه همراه با فلوراید هم می باشد،

زایلیتول

 نخ دندان حاوی زایلیتول

زایلیتول

نحوه و میزان مصرف زایلیتول

امروزه در بسیاری از کشورهای پیشرفته استفاده از آدامس‌های بدون قند (Suger Free) حاوی زایلیتول برای جلوگیری از پوسیدگی دندان‌های کودکان و بزرگسالان توصیه شده است. حداقل ۱۰ گرم از زایلیتول در هر روز (که شامل ۴ تا ۷ آدامس زایلیتول می‌شود) برای جلوگیری از پوسیدگی لازم است.

در تحقیقات نشان داده شده است که جویدن آدامس های زایلیتول به مدت 4 تا 14 روز، میزان پلاک دندانی را کاهش می دهد، البته این کاهش موقت خواهد بود. و جویدن آدامس های زایلیتول به مدت 6 ماه موجب کاهش سطح استرپتوکوک موتانس (باکتری ایجاد کنننده پوسیدگی) هم در بزاق و هم در پلاک دندانی می گردد.
آبنبات های زایلیتول همانند آدامس ها بخصوص پس از خوردن میان وعده ها خصوصا اگر امکان مسواک زدن هم وجود نداشته باشد، توصیه می شوند.  با مصرف این آبنبات ها می توان  اثرات مخرب اسید های ایجاد شده در دهان را کاهش داد.

آبنبات های زایلیتول خصوصا در افرادی که به دلیل مشکل مفصل فکی از آدامس ها استفاده نمی کنند، گزینه ی مناسبی است.

تعداد دفعات مصرف زایلیتول نسبت به مقدار آن در جلوگیری از پوسیدگی حائز اهمیت بیشتری است. به همین دلیل تعدد استفاده از محصولات حاوی زایلیتول حداقل 4 تا 6 بار در روز جهت کاهش تشکیل پلاک و پوسیدگی دندانی توصیه می‌شود. حداکثر 20 تا 70 گرم زایلیتول در روز قابل استفاده  است  و مصرف طولانی مدت زایلیتول ایمن و بدون خطر می باشد.

ملاحظات:

علیرغم فواید زایلیتول برای انسان، این ماده برای حیوانات خانگی بخصوص سگ ها خطرناک است.  بدن سگ ها زایلیتول را با گلوکز اشتباه می گیرد و این مسئله منجر به هیپوگلیسمی یا کاهش قند خون و حتی مرگ می شود.

سایر مطالب همین بخش 

                          کلینیک پیشگیری 

         کلینیک پیشگیری